• Wat is Korsakov?
• Nieuw op deze site!
• Korsakov ACTUEEL

Wat is het 'syndroom van Korsakov' nu eigenlijk en hoe ontstaat het?

Het syndroom van Korsakov (of Korsakoff in't Engels) is een chronische psycho-organische aandoening waarbij voornamelijk de kleine en de middenhersenen beschadigd zijn, met als gevolg daarvan neuromotorische en cognitieve uitvalsverschijnselen (vooral het anterograad geheugen).

Het meest typerende kenmerk zijn de - vaak extreme - geheugenstoornissen. Patiënten kunnen moeilijk nieuwe dingen (namen, afspraken, gebeurtenissen,...) onthouden, beseffen dit vaak zelf niet (anosognosie) en hebben de neiging om de 'gaten' in hun geheugen op te vullen met fantasieverhalen (confabulatie). Maar daar blijft het zelfden bij. Dikwijls is er ook sprake van interesseverlies, verminderde initiatiefname, emotionele vervlakking, stemmingsschommelingen, angst of probleemgedrag. Een overzicht van de meest voorkomende symptomen vind je in de rubrieken over de symptomen.

De eigenlijke oorzaak van Korsakov is een tekort aan vitamine B1 (thiamine). Vreemd, want was dit geen typische 'alcoholgerelateerde' stoornis? Wel, beide zijn eignelijk waar. In onze streken komt Korsakov vrijwel uitsluitend voor bij mensen met een jarenlang en zeer ernstig alcoholprobleem. Dit schept vaak de ideale voorwaarden om vitaminetekorten te ontwikkelen. Hoe dit verband er juist uitziet kan je verderop nalezen.

Als een vitaminetekort de eigenlijke oorzaak is, kunnen dan ook niet-drinkers Korsakov krijgen? In principe wel, maar het blijft zeer zeldzaam. Zo werd Korsakov bijvoorbeeld beschreven als gevolg van hyperemesis gravidarum, een extreme vorm van zwangerschapsmisselijkheid, waarbij door het vele braken de vitaminevoorraden uitgeput worden. Ook bij hongerstakers zijn gevallen bekend. 

Korsakov kan vrij plots ontstaan. In de loop van enkele dagen wordt de patiënt, die misschien gisteren nog is gaan werken, bijvoorbeeld meer en meer verward, spreekt wartaal, weet niet meer waar hij is, zegt onsamenhangende dingen, kan niet meer lopen, herkent mensen niet meer, heeft een verminderd bewustzijn,... Als het syndroom van Korsakov op zo'n plotse of acute wijze begint, duidt men die eerste fase aan als het syndroom van Wernicke. Als je wil weten waarom één aandoening twee namen draagt, kijk dan maar eens in de rubriekgeschiedenis. Korsakov kan zich echter ook op een geleidelijke, meer progressieve manier ontwikkelen.

Laatste update: 9 april 2012

Geachte bezoeker,

Op deze website vindt u informatie over de symptomen, oorzaken, diagnosestelling en behandelmogelijkheden van het syndroom van Korsakov (Engels: Korsakoff's syndrome). Korsakovpatiënten zijn een kwetsbare groep mensen die, net zoals iedereen overigens, recht hebben op de beste en de meest deskundige zorg. Maar mede omwille van de relatieve onbekendheid van de aandoening komt hulpverlening soms pas (te) laat en is er soms ook geen weg terug eenmaal de diagnose gesteld is. We willen een brede sensibilisatie nastreven met betrekking tot de risico's op deze chronische aandoening. In heel wat gevallen kan het ontstaan van het syndroom in principe vermeden worden als de juiste kennis maar aanwezig is bij de patiënt, zijn sociaal netwerk of zijn arts. 

Behalve informatie willen we ook de richting aangeven naar de hulpverleningsmogelijkheden. Patiënten, familieleden maar ook professionele hulpverleners zitten vaak met heel wat vragen rond de behandelmogelijkheden. Bestaan er centra voor screening en opname? Hoe kan de patiënt thuis best geholpen worden? Hoe ga je om met confabulatie en blijvend alcoholgebruik? Het is alleszins goed om te weten dat er wel degelijk heel wat gespecialiseerde zorg bestaat en op maat kan geboden worden, zowel naar de patiënt als zijn omgeving. Hierover vindt u meer informatie op de betreffende pagina's.

Deze website is onstaan uit persoonlijk initiatief, nadat ik gedurende vele jaren in mijn klinisch werk als neuropsycholoog heb ervaren dat de risico's van chronisch alcoholgebruik vaak nog sterk worden onderschat. Vaak heb ik patiënten horen zeggen dat ze als ze dit geweten hadden, ze misschien nog net op tijd de kracht hadden gevonden om het roer om te gooien. En dit in het besef dat het nu niet meer kan. Niettemin willen we met deze site eerst en vooral een positieve boodschap uitdragen dat er ook nog leven is mét Korsakov.

Hierbij dank ik ook mijn collega's van afdeling Rehabilitatie Korsakov Syndroom van het Universitair Psychiatrisch Centrum Sint-Kamillus in Bierbeek voor hun inbreng, teksten en suggesties.

Bart Schepers

 

ACTUEEL

-8 april 2012-

CONGRES TROEBEL BREIN

Op woensdag 30 mei organiseert Medilex in Utrecht een congres over de bejegening en behandeling van Korsakov patiënten. De dagvoorzitter is Klaas Arts. Meer informatie vindt u via de onderstaande link.  

http://www.medilex.nl/congressen/Korsakov#/congres

 

-31 maart 2012-

Mr.Drs. Susanne van den Hooff is docent Recht bij Hogeschool Inholland in Alkmaar. Zij voert een promotieonderzoek uit naar de betekenis van juridische interventies op het leven van en de zorg voor mensen met de ziekte van Korsakov. Het doel van dit kwalitatieve onderzoek is het leveren van een bijdrage aan de verbetering van de zorgpraktijk en juridische praktijk rondom de zorg aan Korsakov patiënten. Dit doel zal bereikt worden door inzicht te verkrijgen in het leven van Korsakov patiënten door middel van interviews met zorgverleners, familieleden en de patiënt zelf.

Onlangs is haar artikel 'Zorgverleners in spagaat bij opname van patiënten zonder ziekte inzicht' in het Tijdschrift voor Gezondheiszorg & Ethiek verschenen. Meer informatie vindt u via de onderstaande link.  

http://www.korsakovkenniscentrum.nl/nl/nieuws/43